Wat is Poetry Slam?

Alles over poetry slam

Alles over poetry slam

Een poetry slam (naar Engels, to slam = smijten, slaan) of poëzieslag is eigenlijk een kruising tussen literatuur en sport. Enkele slamdichters, kortweg 'slammers', gaan op een podium (vaak in een club of café) een wedstrijd met elkaar aan. Binnen een bepaalde korte tijd en in een paar rondes dragen de dichters hun gedichten voor. Het publiek en/of de jury bepaalt wie de beste is. Iedereen mag zijn kans wagen; in de loop van de avond worden de besten geselecteerd.

Bij poetry slam is zowel de inhoud als de voordracht belangrijk. Uiteindelijk gaat het maar om één ding: het publiek enthousiast maken. Er zijn veel verschillende soorten dichters actief als slammer: absurdistische, geëngageerde, hermetische, experimentele, klassieke, cabareteske en rapachtige dichters, sonnetenschrijvers en klankdichters. Vaak worden de gedichten uit het hoofd voorgedragen. Meestal krijgen de dichters 3 minuten voordrachtstijd per ronde, soms ook meer. Het publiek stemt meestal met applaus, briefjes of fiches. In Nederland zijn er ook vaak vakjury's die bepalen wie er wint. Poetry slams zijn populair vanwege de ongedwongen sfeer en de laagdrempeligheid. De deelname aan poetry slams is doorgaans open voor iedereen.

Oorsprong
Het fenomeen poetry slam is afkomstig uit de Verenigde Staten. In 1984 startte bouwvakker en dichter Marc Kelly Smith in Chicago samen met enkele vrienden een nieuw poëziepodium in de plaatselijke Get Me High Jazz Club. Het podium was zo laagdrempelig mogelijk. Iedereen die zijn gevoelens en gedachten op papier zette, mocht meedoen. Om het publiek actief te betrekken bij de optredens, bedachten ze een wedstrijdformule, waarbij het publiek interactief kon reageren op de dichters op het podium. Ze mochten aanmoedigen of uitjoelen en zelf beslissen wie de beste dichter van de avond was. De poëzieavonden die ze organiseerden groeiden op deze manier uit tot drukbezochte evenementen. In 1986 verhuisde Smith met zijn concept naar de Green Mill Jazz Club en noemde zijn maandelijkse poëzieavond de Uptown Poetry Slam. De term 'poetry slam' was geboren. Het concept werd al snel overgenomen door andere steden, zoals het legendarische Nuyorican Poet's Café in New York dat er een meer internationale uitstraling aan gaf. De wedstrijd groeide uit tot een landelijk en vervolgens zelfs een internationaal gebeuren. In 1990 vond voor het eerst een Amerikaans Kampioenschap Poetry Slam plaats. Na voorrondes in verschillende steden door het hele land ontmoetten de beste slammers elkaar in een grote, zinderende finale. Sinds 1996 heeft de non-profitorganisatie Poetry Slam Inc. (PSI) het administratiebeheer van de poëzieslamregels en de promotie van slampoëzie als discipline op zich genomen.

Europa
In de jaren negentig verspreidde het competitievirus zich naar Europa. In Duitsland begon men met het uitzenden van nationale competities op televisie en ook in Frankrijk ontstond een actieve slambeweging. In Nederland vond in 2002 voor het eerst een nationaal kampioenschap plaats. Winnaar Erik Jan Harmens haalde de voorpagina's van welhaast alle kranten en het duo De WoordDansers dat in 2003 de finale won, werd zelfs uitgenodigd in een gerenommeerd televisieprogramma. In 2004 organiseerde Poetry International in Rotterdam het eerste World Slampionship, waarna het WK Poetry Slam verhuisde naar Parijs. Ook bestaat er sinds 2010 een Europees Kampioenschap.

Nederland
In Nederland kreeg het fenomeen poetry slam echt goed voet aan de grond toen café Festina Lente onder de bezielende leiding van Simon Vinkenoog in 1998 begon met de organisatie van een maandelijkse poëzieslag. Later haakte De Wintertuin aan; deze organisatie zette talrijke slams op in vooral het oosten van het land en organiseerde in 2002 het eerste NK Poetry Slam. Naast Festina Lente zijn de U-slam in Utrecht, Dicht-Slam-Rap in Boxtel en de Leidse Poëzieslag de langstlopende slams. In 2010 vonden in meer dan 20 steden en dorpen poetry slams plaats, waarvan sommige slams eenmaal per jaar plaatsvonden en andere maandelijks.

NK Poetry Slam
Sinds 2002 wordt er een jaarlijks Nederlands Kampioenschap Poetry Slam georganiseerd. De eerste vier jaar door De Wintertuin, en sinds 2006 door het Poëziecircus in Utrecht dat inmiddels met een aantal andere literaire organisaties is gefuseerd tot Het Literatuurhuis. Na een snelle groei in de populariteit van poetry slam in de beginjaren, volgde een korte terugval in 2005 doordat De Wintertuin zich terugtrok. Sinds 2006 is het aantal slams echter weer flink gegroeid, en inmiddels is slam in Nederland groter dan ooit. In 2010 lanceerde het Poëziecircus een online platform voor alle Nederlandse slams: www.poetryslam.nl.

Internationale verschillen

Er zijn enkele opvallende verschillen tussen de manier waarop in Nederland wordt geslamd, en landen zoals Duitsland of de VS. In de eerste plaats wordt in Nederland vaak met vakjury's gewerkt, terwijl in het buitenland publieksjury's de norm zijn. Vaak dragen Nederlandse slamdichters meerdere korte gedichten in een ronde voor, terwijl internationaal de gewoonte is om 1 (lang) gedicht per ronde voor te dragen. In de derde plaats is het Nederlands publiek doorgaans stil tijdens de voordrachten, terwijl in de VS en Duitsland gebruikelijk is om goedkeuring en afkeuring voortdurend hardop te laten blijken. In het buitenland, en met name in de Verenigde Staten is poetry slam veel politieker dan in Nederland. Voormalig slamkampioen Ellen Deckwitz vertelt in een interview met literair tijdschrift Awater: 'Amerikaanse slamgedichten zijn vooral redevoeringen met woordspel. De slammer betoogt, hij is voornamelijk bezig om een statement te maken. Het Nederlandse publiek denkt: als je een betoog wil schrijven, dan schrijf je maar een essay. [...] In Nederland kletsen we om de werkelijkheid heen. In het buitenland wordt de werkelijkheid juist nadrukkelijk benoemd en vervolgens opgesierd met franjes en woordspielerei.'

Poetry slam vs publicatie
Het literaire tijdschrift vormde voor dichters lange tijd het belangrijkste opstapje naar een boekpublicatie. Tegenwoordig vervult poetry slam vrijwel even vaak deze rol. De uitstroom van literaire talenten, die via hun slamoptredens ontdekt worden door een uitgever, is erg groot. Veel slamdichters debuteerden met een bundel vlak na hun overwinning op het NK Poetry Slam: Kira Wuck (2012), Ellen Deckwitz (2009) en Krijn Peter Hesselink (2006). Laura van der Haar werd na haar overwinning op het NK Poetry Slam dezelfde avond nog benaderd door drie uitgeverijen en heeft inmiddels een contract getekend bij Uitgeverij Podium. Ook de dichterscarrières van Tjitske Jansen en Erik Jan Harmens kregen een vliegende start dankzij hun slamoptredens.

Verder lezen:

Eleveld, Mark, The Spoken Word Revolution. Sourcebooks Inc, 2005, 256 p.

Franssen, G. ‘De dood van de podiumdichter? Over voordrachtskunst en poëzieperformance’ in: Spiegel der Letteren, nr. 2 2008, p. 255 – 268

Franssen, G., ‘Hoop op een plek in de finale. Een kleine antropologie van de podiumpoëziekritiek’ in: DW&B, nr. 2, 2009, p. 234 - 245

Komrij, G. ‘Rappers en dichters’, in: E.Beryl (red), Double Talk Too. Rappoëzie. Amsterdam 1998

Naaktgeboren, Jeroen, Poetry Slam, het festival. Een WoordDansers beleving. Douane, 2005

O'Keefe Aptowicz, Cristin, Words in Your Face. Soft Skull Press, 2007

Smith, M.K, & J. Kraynak, The Complete Idiot’s Guide to Slam Poetry, Alpha Books, New York, 2004

Smith, Marc Kelly & Kraynak, Joe, Stage a Poetry Slam. Sourcebooks Mediafusion, 2009

Smith, Marc Kelly & Kraynak, Joe, Take the Mic. Sourcebooks Mediafusion, 2009

Somers-Willett, Susan, The Cultural Politics of Slam Poetry. The University of Michigan Press, 2009

Reggers, Pauline, Words at work. Spoken word, slam en rap in socioculturele projecten. Ongepublicieerde masterproef, KUL, 2013, 67 p.

Roelens, X. 'Poppoëten? De inbreng van poetry slam in de Nederlandse poëzie'. In: Ons erfdeel, jrg. 49 (2006), nr. 1


Bron:
Poetry Slam. Handleiding voor podiumdichters & competitiebeesten. Een initiatief van Creatief Schrijven vzw 2012
http://www.creatiefschrijven.be/demo_creatiefschrijven/files/File/SlamPoetrySlam_web.pdf

Mertens, D.'Slammen naar een bundel' in: Awater, jrg 12 (2013) nr 2, p. 4-8

Hoe zet ik een poetry slam op?

Hoe zet ik een poetry slam op?

Typische opzet van een slam

De basisbenodigdheden voor de ideale slam zijn:
* 6 tot 10 slammers
* publiek
* een presentator
* muziek (singersongwriter/ DJ)
* een geschikte locatie met bar

Meedoen aan een slam

Als je dichter bent en wil meedoen aan een slam, zoek dan in het slamoverzicht een poetry slam bij jou in de buurt. Klik op de slam, dan vind je de contactgegevens en de aanmeldprocedure. In de slamagenda kun je zien welke slams de komende tijd actief zijn.

Tips voor deelname aan een slam