Wat is Poetry Slam?

Een poetry slam (naar Engels, to slam = smijten, slaan) of poëzieslag is eigenlijk een kruising tussen literatuur en sport. Enkele slamdichters, kortweg "slammers", gaan op een podium (vaak in een club of café) een wedstrijd met elkaar aan. Binnen een bepaalde korte tijd en in een paar rondes dragen de dichters hun gedichten voor. Het publiek of de jury bepaalt wie de beste is.Iedereen mag zijn kans mag wagen; in de loop van de avond worden de besten geselecteerd.

Bij poetry slam is zowel de inhoud als de voordracht belangrijk. Uiteindelijk gaat het maar om één ding: het publiek enthousiast maken. Er zijn veel verschillende soorten dichters actief als slammer: absurdistische, geëngageerde, arty, klassieke, cabareteske en rapachtige slamdichters. Vaak worden de gedichten uit het hoofd voorgedragen. Meestal krijgen de dichters 3 minuten, soms ook meer. Het publiek stemt meestal met applaus, briefjes of fiches. In Nederland zijn er ook vaak vakjury's die bepalen wie wint. Poetry slams zijn populair vanwege de ongedwongen sfeer en de laagdrempeligheid.De deelname aan poetry slams is doorgaans open voor iedereen. De selectie vindt puur op basis van de voordracht plaats, er wordt niet van papier gelezen.

Oorsprong
Poetry slam is afkomstig uit de Verenigde Staten, waar het ontstond vanuit het idee dat dichtkunst publieksvriendelijker moest worden. In 1984 organiseerde dichter Marc Smith in Chicago de eerste poetry slam. Hij gaf het publiek de kans om zijn mening te geven, wellicht het belangrijkste aspect van de poetry slam, en liet de dichters gekleed als boksers aantreden, compleet met bokshandschoenen. Hieruit ontwikkelde zich de wedstrijdvorm van poetry slam, waarbij het publiek wordt aangemoedigd om luidkeels te reageren op gedichten en te bepalen wie er wint.Eind jaren '90 begon poetry slam over te waaien naar Europa. In Duitsland is poetry slam inmiddels een televisiefenomeen. Ook in Frankrijk bestaat een actieve slambeweging. In Nederland worden sinds 1998 poetry slams gehouden.

Nederland
In Nederland kwam het fenomeen goed op gang in 1998 door de initiatieven van het Amsterdamse Festina Lente. Later haakte De Wintertuin aan; deze organisatie zette talrijke slams op in het oosten van het land.Naast Festina Lente zijn Slamersfoort in Amersfoort, U-slam in Utrecht, Dicht-Slam-Rap in Boxtel en Dichter Bij Jou in Leiden de langst lopende slams.In 2010 vonden in meer dan 20 steden en dorpen poetry slams plaats, waarvan sommige slams eenmalig waren, andere maandelijks.

NK
Sinds 2002 wordt er een jaarlijks Nederlands Kampioenschap Poetry Slam georganiseerd, de eerste vier jaar door De Wintertuin, en sinds 2006 door het Poëziecircus in Utrecht. Na een snelle groei in de populariteit van poetry slam in de beginjaren, volgde een korte terugval in 2005 doordat de Wintertuin zich terugtrok. Sinds 2006 is het aantal slams echter weer flink gegroeid, en inmiddels is slam in Nederland groter dan ooit. In 2010 lanceerde het Poëziecircus een online platform voor alle Nederlandse slams: www.poetryslam.nl.

Internationale verschillen
Er zijn enkele opvallende verschillen tussen de manier waarop in Nederland wordt geslamd, en landen zoals Duitsland of de VS. In de eerste plaats wordt in Nederland (te) vaak met vakjury's gewerkt, terwijl in het buitenland publieksjury's de norm zijn. Vaak dragen Nederlandse slamdichters meerdere korte gedichten in een ronde voor, terwijl internationaal de gewoonte is om 1 (lang) gedicht per ronde voor te dragen. In de derde plaats is het Nederlands publiek doorgaans stil tijdens de voordrachten, terwijl in de VS en Duitsland gebruikelijk is om goedkeuring en afkeuring voortdurend hardop te laten blijken. Samenvattend wijken de Nederlandse slams minder af van conventionele poëzie-evenementen; soms vormt het wedstrijdelement het enige verschil, en kan de slamdichter evengoed als een conventionele dichter gezien worden.

Poetry slam vs publicatie
Het literaire tijdschrift vormde voor dichters lange tijd het belangrijkste opstapje naar een boekpublicatie. Tegenwoordig vervult de poetry slam even vaak deze rol. Een groot aantal slamdichters heeft - na een start op het podium - een bundel uitgebracht bij een uitgever.Nederland kent veel "slamdichters" die de overstap naar het "papieren" circuit maakten door de publicatie van een dichtbundel bij een erkende uitgever.